Zuzendaria: Ben Sharrock

Urtea: 2015

Herrialdea: Euskal Herria

Reservoir dogs, Citizen Kane, Blood Simple, Clerks… Bai, Zinea.eus II. Kritika Lehiaketaren arauak errespetatu ditut eta Euskal film baten kritika irakurtzen ari zarete. Ez, ez naiz erotu film ikaragarri horiek hemen txertatzeagatik. Felix Linares-ek, La noche de saioan egiten dituen lotura korapilatsuen beharrik gabe, izenburu horiek ere, badutelako erlaziorik aipatuko dudan euskal ekoizpen honekin. Ben Sharrock eskoziarraren Pikadero bezala, izenburu guzti horiek, Tarantino, Orson Welles, Coen Anaiak eta Kevin Smith-en lehen lanak direlako. Baina batez ere, bere identitatearen ala estiloaren zigilua, itsatsirik daramatelako.

Ingurukoekin sarritan eztabaidatu izan dut “opera prima” batek nolakoa izan beharko lukeen. Batzuek, ahalik eta izen handiena lortzeko erreminta bat dela diote, gustu pertsonalak alde batera utzi eta ahalik eta ikusle gehien biltzeko helburuarekin. Hortxe hasten naiz ni beste ertzean kokatzen. Nire ustez, egile baten lehen obrak, zuzendari horren aurkezpen eskutitz bat izan beharko luke. Barne egonezinak aireratzeko ala betidanik gustuko izan duen kontatzeko era hori astintzeko. Arriskatzea azken finean. Bost axola jendeak ulertuko duen ala ez, helburua ez da ikuslea asetzea, munduarekiko duen ikuspegi horri buruzko iritzia, lau haizeetara zabaltzea baizik, baina gustuko estilo hori galdu gabe. Hori izan da Ben Sharrock-en helburua, eta soberan lortu duela uste dut. Roy Andersson ala Kaurismaki bezalako zuzendarien esentziaz zipriztindua, film ausart eta desberdin bat egitea lortu baitu; eta hori eskertzekoa da.

Europa Iparraldeko hainbat zuzendarik hain berezkoa duten estilo propio hori erabiliaz: pertsonaia bitxiak, irrealak diruditen kokalekuak eta plano estatikoak, guztia “umore hotza” eta dramaren arteko marra ikusezin batekin lotuz. Norberaren esku, barre ala negar egitea.  Kasu honetan estetika guzti hori, Euskal Herrira ekarria, krisi egoeran, lan baldintza eskasetan eta gurasoen etxean bizi den bikote gazte baten (Barbara Goenaga eta Joseba Usabiaga) komeriak pantailaratzeko asmoarekin.  Tren geltokia, etxeko egongela, kotxea, errugbi partida…egoera arruntak diruditen une guzti horiei, zigilu pertsonal hori itsastean, gure ikuspegia erabat aldatzea lortu du. Hitzen gabeziak, sekulako indarrez betetzen dituzte irudiak eta batez ere pertsonaien arteko begirada eta isiluneak sendotu. Estetika horrekin bat gainera, aipamen berezia, Atzi Muramatsu-ren soinu banda eta abestien aukeraketa bikainari, sekuentzia batzuetan kontrapuntu zoragarria sortuz. Istorio lokal hau, gure hesietatik kanpo hain ongi funtzionatzearen arrazoi nagusia hori izan baita. Pertsonalitate handiko lan bat dela, baina lokaltasun hori galdu gabe.  Ez dezagun ahaztu,  zenbat eta lokalagoa izan filmaren gaia, zenbat eta lokalizatuagoa egon istorioa, aiseago bidaiatuko duela filmak Euskal Herritik kanpora.

Txalotzeko moduko debuta beraz. Zalantzarik gabe, aurrerapauso bat euskal zinemarentzat. Estilo klasiko horretatik at, barrera horiek hautsiz, hemen eraikitako istorio unibertsal bat kontatzeko. Aire freskoa, ausarta eta desberdina. Pikadero biribila da? Ez. Akatsak ditu? Bai. Baina “Opera prima” guztiak horrelakoak izango balira, beste oilar batek joko luke kukurruku.